Schoorsteen
Schoorsteen veegset 150mm: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een schoorsteen veegset van 150mm bevat een borstel met die doorsnede plus een reeks schroefbare stangen om hem door het kanaal te duwen. De borstel hoort iets ruimer te zijn dan de binnendiameter, zodat de haren overal aandrukken. Voor een roestvast stalen voering kies je nylon; een stalen borstel krast die voering open.
Wat er in een veegset zit en waarom de maat telt
Een set bestaat uit een borstelkop met schroefdraad, meestal vijf tot tien flexibele stangen van een meter en een handgreep of een adapter voor een boormachine. De borstelkop van 150mm is bedoeld voor een kanaal met een binnenmaat van ongeveer 150 millimeter, wat de gangbare maat is bij houtkachels en pelletkachels met een enkelwandige of roestvast stalen pijp. De haren staan bewust iets ruimer dan de doorsnede, zodat ze bij het doorhalen tegen de wand veren en het roet losmaken. Kies je te klein, dan schuift de borstel er middendoor zonder de wand te raken. Kies je fors te groot, dan klemt hij vast op een bocht en krijg je hem er niet meer uit. Meet dus eerst de binnenmaat van de pijp bij de kachelaansluiting.
Nylon of staal, en wat het kanaal ervan vindt
De borstelharen bepalen of je het kanaal schoonmaakt of beschadigt. Een gemetseld kanaal van baksteen verdraagt een stalen borstel prima; het roet zit daar hard aan de ruwe wand en heeft schuurkracht nodig. Een roestvast stalen voering, zoals die bij vrijwel elke moderne kachel in het kanaal is geschoven, is een dunne buis van minder dan een millimeter met een gladde binnenzijde. Een stalen borstel maakt daar krassen in, en in die krasjes hecht roet juist beter, waardoor het kanaal sneller vervuilt. Bovendien tast een beschadigde voering de corrosievastheid aan. Gebruik daar dus nylon of polypropyleen haren. Weet je niet wat er in je schoorsteen zit, schijn dan met een lamp naar boven: een glad, glanzend rond kanaal is een voering, ruwe steen niet.
Wat een borstel wel en niet weghaalt
Een veegset verwijdert droog, poederig roet en losse aanslag. Dat is wat er ontstaat bij een kachel die heet en met droog hout brandt. Wat een borstel niet weghaalt is glanzend roet, ook wel glansroet of teerlaag genoemd: een harde, zwartglimmende laag die ontstaat bij smeulend stoken met vochtig hout of met de luchttoevoer te ver dicht. Die laag zit vast als lak en is bovendien brandbaar, waardoor hij de belangrijkste oorzaak van schoorsteenbrand is. Verwijderen vraagt mechanisch frezen met een roterende ketting, en dat is werk voor een bedrijf met de juiste apparatuur. Zie je bij het vegen glimmende zwarte plakken in plaats van poeder, stop dan en bel iemand. Doorborstelen maakt de laag alleen ruwer en gaat het probleem niet te lijf.
Zelf vegen of laten vegen
Bij een pelletkachel of een moderne houtkachel met een recht roestvast stalen kanaal is zelf vegen goed te doen. Je werkt van onderaf, legt een doek en een stofzuiger klaar bij de aansluiting en duwt de borstel met steeds een stang erbij omhoog. Reken op een uur en op vies werk. Waar je het niet zelf doet, is bij een open haard, bij een gemetseld kanaal met bochten, bij een kanaal waar je alleen vanaf het dak bij kunt, en bij alles waar gas op aangesloten zit. Een verzekeraar vraagt na brand bovendien vaak om een veegbewijs, en dat geeft alleen een gecertificeerd bedrijf af. Wie een houtkachel stookt en niet kan aantonen dat het kanaal is onderhouden, loopt bij een schadeclaim tegen die eis aan.
De stang die in de bocht afbreekt
De storing die een eenvoudige klus in een dure maakt, is een losgedraaide of gebroken stang in het kanaal. Stangen worden aan elkaar geschroefd, en als je bij het terugtrekken tegen de draairichting in draait, schroeven ze onderweg los. De borstel blijft dan met een halve set stangen boven in de schoorsteen achter, buiten bereik. Bij flexibele nylon stangen breekt er soms een op een scherpe bocht. Draai daarom bij het opvoeren en terughalen altijd met de klok mee, gebruik stangen met een borgpen als je die kunt krijgen, en forceer nooit als de borstel ergens tegenaan loopt. Trek in dat geval terug, draai de borstel een slag en probeer het opnieuw. Vastzittend gereedschap uit een kanaal halen betekent in het slechtste geval het kanaal openbreken.
Veelgestelde vragen
Van boven of van onderen vegen?
Van onderen is voor doehetzelvers veiliger en bijna altijd voldoende, omdat je dan niet het dak op hoeft. Het roet valt naar beneden en vang je op bij de kachelaansluiting met een doek en een stofzuiger met fijnfilter. Van boven werken geeft een beter zicht op de kap en op de bovenzijde van het kanaal, maar vraagt een veilige opstelling en dat is precies waar het bij particulieren misgaat.
Past een borstel van 150mm ook op een kanaal van 130 millimeter?
Nee. Hij is dan te ruim en loopt vast in de eerste bocht of bij een verjonging, en juist bij het terugtrekken klemt hij het hardst. Meet de binnenmaat aan de kachelzijde en koop de borstel die daarbij hoort. Bij een kanaal dat halverwege van maat verandert, wat bij oude gemetselde schoorstenen voorkomt, heb je twee borstels nodig.
Kan een boormachine op de veegstangen?
Bij sets met een boormachine-adapter wel, en dat werkt goed bij hardnekkige aanslag in een gemetseld kanaal. Draai op lage snelheid en altijd met de klok mee, zodat de koppelingen aandraaien in plaats van losdraaien. Bij een roestvast stalen voering laat je de machine staan: het toerental in combinatie met een borstel geeft snel schuurschade aan de dunne wand.