Schoorsteen
Schoorsteen voor houtkachel: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een schoorsteen voor een houtkachel moet minstens vier meter hoog zijn, gemeten vanaf de aansluiting op het toestel, en de monding hoort boven de nok uit te steken. De diameter volgt de uitgang van de kachel, meestal dertien tot vijftien centimeter. Te ruim is erger dan te krap, want dan koelen de rookgassen af.
Waarom trek afhangt van hoogte en temperatuur
Een schoorsteen zuigt niet, hij drijft. Warme rookgassen zijn lichter dan de buitenlucht en stijgen op, en de kolom warme lucht in het kanaal trekt van onderaf nieuwe verbrandingslucht mee. Hoe hoger die kolom en hoe warmer het gas, hoe sterker het effect. Vandaar de vuistregel van vier meter: daaronder komt een houtkachel bij windstil weer nauwelijks op gang. Even belangrijk is dat het kanaal warm blijft. Een enkelwandige buis langs een koude buitengevel staat zijn warmte af aan de omgeving, waardoor de rookgassen onderweg afkoelen en de trek terugvalt. Een geïsoleerd dubbelwandig kanaal houdt de temperatuur vast en is daarom binnen een paar minuten op gang. Dat verschil merk je elke keer dat je aansteekt: een koude schoorsteen rookt eerst de kamer in.
Bestaand gemetseld kanaal of een nieuw dubbelwandig systeem
Staat er al een gemetselde schoorsteen, dan is die zelden zonder meer geschikt. Kanalen die ooit een open haard of een gaskachel bedienden zijn vaak te ruim, en te ruim betekent trage, koude rookgassen. De gebruikelijke oplossing is een flexibele of starre rvs-voering die je door het bestaande kanaal laat zakken, met isolatiekorrels of een isolatiedeken in de ruimte eromheen. Daarmee krijg je de juiste diameter en een gladde, roetbrandbestendige binnenwand in één keer. Is er geen kanaal, dan komt er een dubbelwandig geïsoleerd systeem, binnendoor door de verdiepingen of buitenom langs de gevel. Let bij dat systeem op de aanduidingen op het typeplaatje: voor hout wil je een kanaal dat roetbrand kan doorstaan en dat een minimale afstand tot brandbaar materiaal aanhoudt.
De weg naar buiten en de plek van de monding
Waar het kanaal het dak passeert, komt bij een pannendak een dakplaat op maat met een loodslab die onder de bovengelegen pannenrij doorschuift, en daarboven een stormkraag die het water van de buis afhoudt. Bij een plat dak staat de doorvoer op een opstand of op een prefab manchet die in de bedekking wordt ingelast. Langs de gevel hangt de buis in beugels met tussenafstanden die de fabrikant voorschrijft, met onderin een T-stuk met een aftap voor condens en een luik om te vegen. De hoogte van de monding is geen detail. Een uitmonding die te laag zit ten opzichte van de nok, een dakkapel of een hoger buurpand komt in de luwte terecht, en dan drukt de wind de rook terug het kanaal in.
Wat er op de offerte hoort te staan
Het kanaal wordt per strekkende meter gerekend, de hulpstukken per stuk: T-stuk met aftap, beugels, muurdoorvoer, stormkraag en regenkap. De dakdoorvoer is een aparte post die als klus wordt begroot, inclusief het aanhelen van pannen of dakbedekking. De toegang staat daar los bij, want boven de eerste verdieping is een ladder niet genoeg en komt er een steiger of hoogwerker. Vraag om één merk voor het hele kanaal. Systemen worden als geheel beoordeeld, en onderdelen van verschillende fabrikanten door elkaar gebruiken zet die beoordeling opzij, wat bij schade een vervelend gesprek met de verzekeraar oplevert. Vraag ook of er bij oplevering een trekmeting wordt gedaan en of je die op papier krijgt, samen met het type en de aanduidingen van het geplaatste kanaal.
Waarom de kachel na een jaar de kamer in rookt
De klassieke fout is een te ruim of onvoldoende geïsoleerd kanaal op een moderne, zuinige kachel. Zo'n toestel geeft minder warmte af aan de rookgassen dan een oude allesbrander, en in een koud kanaal zakt de temperatuur van het rookgas onder het punt waarop de waterdamp condenseert. Dat vocht mengt zich met roet tot teer, die zich als een zwarte, kleverige laag afzet en de doorlaat langzaam vernauwt. Je merkt het eerst aan een bruine streep op het metselwerk of aan een scherpe lucht in de kamer bij regen, later aan een kachel die niet meer wil trekken en aan roetbrandgevaar. De tweede oorzaak zit binnen: een afzuigkap of mechanische ventilatie die de woning in onderdruk brengt en de rook naar binnen zuigt. Een buitenluchtaansluiting lost dat op.
Veelgestelde vragen
Mag ik een dubbelwandig kanaal zelf monteren?
Het binnenwerk tot aan het plafond komt binnen bereik van een handige klusser, mits je de voorgeschreven afstand tot balken en wanden strikt aanhoudt. Zodra het kanaal door een verdiepingsvloer of door het dak gaat, stopt het. Daar bepalen de brandveilige doorvoer en de waterdichte aansluiting of het goed gaat, en een fout zie je pas als er iets misgaat. Laat dat deel over aan een installateur.
Heb ik een vergunning nodig voor een schoorsteen?
Voor een kanaal binnendoor met een nette dakdoorvoer meestal niet. Voor een buitenkanaal langs de gevel ligt het anders, zeker aan de straatzijde, bij een monument of in beschermd stadsgezicht, want dan verandert het aanzicht van het pand. Informeer bij de gemeente voordat je bestelt, en vraag bij een appartement ook de vereniging van eigenaars om schriftelijke toestemming.
Kan één kanaal twee toestellen bedienen?
Bij hout is dat vrijwel altijd onverstandig en in veel gevallen niet toegestaan. Twee toestellen op één kanaal beïnvloeden elkaars trek, en de rook van het ene toestel kan via de aansluiting van het andere naar binnen komen. Dat geldt zeker in combinatie met een cv-ketel. Ga uit van één rookkanaal per toestel en laat de bestaande situatie nakijken als je twijfelt.