Schoorsteen
Schoorsteen zelf vegen? Wat mag, wat niet en waar het misgaat
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Je schoorsteen zelf vegen mag, want er is geen landelijke plicht om dat door een bedrijf te laten doen. Met een borstel op de maat van het kanaal en flexibele stangen haal je poederroet er prima uit. Bij glanzend, teerachtig roet houdt het op, want dat krijg je met borstelen niet weg.
Welk roet een borstel wel en niet meeneemt
Er zijn twee soorten aanslag en ze vragen een verschillende aanpak. Poederroet is droog, zwart en licht, en het valt bij het minste contact naar beneden. Dat is de normale afzetting van een kachel die op temperatuur brandt met droog hout. Glansroet is iets anders: een harde, glimmende, bijna gelakte laag die ontstaat wanneer rookgassen te ver afkoelen en de teer erin op de wand condenseert. Dat gebeurt bij nat hout, bij smoren met de luchtschuif dicht en bij een te ruim of onvoldoende geïsoleerd kanaal. Een borstel glijdt over glansroet heen zonder er iets van mee te nemen. Verwijderen vraagt een kettingfrees op een roterende as, gereedschap dat een verkeerd gehanteerde voering in één beweging kan beschadigen. Zie je een glimmende zwarte laag in het kanaal, dan is dit geen zelfklus meer.
Het juiste gereedschap en de maat van de borstel
Een veegborstel hoort iets ruimer te zijn dan de doorlaat, zodat de haren zich tegen de wand drukken. Meet dus eerst de binnenmaat van het kanaal. Zit er een roestvast stalen voering in, kies dan een kunststof borstel: staalborstels laten krassen achter waar roet zich juist in vastzet, en ze beschadigen de dunne wand. In een gemetseld kanaal zonder voering kan staal wel. De stangen schroef je aan elkaar tijdens het zakken of stijgen, en de draairichting is daarbij het opletten waard. Draai je onder het werk de verkeerde kant op, dan schroeven de stangen zichzelf los. Verder heb je afplakfolie en tape nodig om de kachelopening luchtdicht te maken, een stevige stofzuiger, een oud laken voor de vloer en een bril, want er komt gegarandeerd roet naar beneden.
Van bovenaf of vanuit de kamer
Van boven werken is technisch het makkelijkst. Je laat de borstel met gewichten zakken en trekt hem een aantal keren op en neer, waarna al het roet in de kachel of op de veegplaat terechtkomt. Het probleem is de weg erheen: je staat op een hellend dak, vaak bij de nok, met beide handen aan het gereedschap. Dat is de reden waarom deze klus voor de meeste huiseigenaren niet verstandig is, niet de veegtechniek zelf. Vanuit de kamer werken kan ook, met flexibele stangen die je door het veegluik of via de kachel omhoog duwt. Je blijft dan met beide voeten op de vloer, maar je moet de opening zorgvuldig afdichten en met een stofzuiger meewerken. Vergeet je dat, dan hangt er een zwarte waas over het hele interieur die niet meer uit gordijnen gaat.
Wat een veegbedrijf doet dat jij niet doet
Een veger komt niet alleen om te borstelen. Hij kijkt naar de aansluiting van het toestel, controleert of er scheuren of losse voegen zichtbaar zijn, meet de trek en let op sporen van terugslag. Bij hout hoort dat één tot twee keer per stookseizoen te gebeuren, bij incidenteel gebruik jaarlijks. De beurt wordt per kanaal afgerekend, en een tweede kanaal tijdens hetzelfde bezoek telt maar voor een deel mee omdat het voorrijden al betaald is. Je krijgt een veegbewijs, en dat papiertje is meer waard dan het lijkt: bij brandschade vraagt een verzekeraar er standaard naar, en zonder bewijs van periodiek onderhoud wordt een claim al snel als achterstallig onderhoud beoordeeld. Vraag ook of er een camera-inspectie bij kan als je het kanaal jaren niet hebt gezien.
De borstel die in het kanaal blijft steken
De vervelendste afloop van zelf vegen is gereedschap dat vast komt te zitten. Dat gebeurt op twee manieren. Een borstel die te groot is voor een vernauwing, bijvoorbeeld bij de overgang naar een voering of bij een bocht van vijfenveertig graden, klemt zich vast en gaat geen kant meer op. Of de stangen draaien zichzelf los omdat er de verkeerde kant op is gedraaid, en dan ligt de borstel onderin het kanaal met niets eraan om hem mee terug te halen. Beide gevallen eindigen bij een specialist met een camera en een bergingshaak, en in het slechtste geval moet er metselwerk open. Voorkom het door de doorlaat vooraf te controleren, de borstel niet met kracht door een vernauwing te duwen en de stangen consequent in de vastdraairichting te bewegen.
Veelgestelde vragen
Hoe voorkom ik dat er glansroet ontstaat?
Stook hout dat minstens twee jaar heeft gedroogd tot een vochtgehalte onder de twintig procent, geef bij het aanmaken ruim lucht en laat de schuif niet ver dicht om het vuur langer te laten branden. Smoren geeft koele rookgassen en dus teer. Een geïsoleerd kanaal helpt daarbij: hoe warmer de wand blijft, hoe minder er op condenseert.
Wat doe ik als er roetbrand ontstaat?
Bel direct het alarmnummer, sluit alle luchttoevoer van de kachel en zet ramen en deuren in de kamer dicht. Blus nooit met water, want de stoomdruk kan het kanaal laten barsten. Houd afstand van de schoorsteen en waarschuw de buren bij een gedeelde bouwmuur. Laat het kanaal daarna inspecteren voordat je opnieuw stookt, want de hitte veroorzaakt vaak onzichtbare scheuren.
Moet een gaskachel of cv-ketel ook geveegd worden?
Vegen in de klassieke zin is daar niet nodig, want gas geeft geen roet. Wel hoort het afvoerkanaal periodiek nagekeken te worden op verstopping door nesten, afgebrokkeld metselwerk of ingegroeid materiaal. Bij een gesloten toestel met een concentrische doorvoer controleert de installateur dat tijdens het onderhoud. Bij een open toestel op een gemetseld kanaal is een aparte inspectie verstandig.