Schoorsteen
Tuinhaard met schoorsteen: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een tuinhaard met schoorsteen trekt alleen goed als de pijp hoog genoeg boven de omgeving uitkomt en van boven vrij ligt. Gaat de pijp door het dak van een overkapping of veranda, dan hoort daar een dubbelwandige, geïsoleerde doorvoer met een brandveilige afstand tot het hout. Dat detail bepaalt de veiligheid.
Hoe trek ontstaat en waarom hij soms wegvalt
Rook stijgt op omdat warme lucht lichter is dan koude. Hoe langer en hoe warmer de rookkolom, hoe sterker de onderdruk die verse lucht de haard in zuigt. Dat verklaart waarom een korte pijp slecht trekt en waarom een haard bij het aanmaken eerst rookt: de kolom is dan nog koud. Wind kan die werking omkeren. Staat er vlakbij een hoge schutting, een muur of een boom, dan ontstaat aan de lijzijde een wervel met overdruk boven de pijpmond, en dan wordt de rook naar beneden gedrukt. Vandaar de vuistregel dat de uitmonding boven de obstakels in de directe omgeving uit moet komen. Een langere pijp lost meer rookklachten op dan welk kapje ook.
De doorvoer door een overkappingsdak
Op de plek waar de pijp een houten overkapping of veranda passeert, komen twee dingen samen die niet samengaan: hitte en brandbaar materiaal. Daarom hoort daar een dubbelwandige, geïsoleerde pijp met een voorgeschreven afstand tot alles wat brandbaar is, en een doorvoerplaat die die afstand vasthoudt. Aan de bovenkant sluit een stormkraag of een loden slab de opening af, afhankelijk van de dakbedekking: bij bitumen of EPDM een plakplaat of manchet die in de bedekking wordt opgenomen, bij pannen een doorvoerpan of een op maat gemaakt loodstuk. De pijp mag nergens op het dak rusten of eraan trekken; hij hangt aan zijn eigen beugels aan de constructie, zodat werking van het dak hem niet meeneemt.
Afstand houden tot hout, buren en beplanting
Binnen de overkapping loopt vaak enkelwandige pijp, en die wordt aan de buitenkant heet genoeg om hout na verloop van tijd te laten verkolen. Houd daar ruime afstand van, ook van balken die je op ooghoogte niet als dichtbij ervaart. Waar de pijp door of langs een constructie gaat, hoort dubbelwandig materiaal. Denk daarnaast aan de omgeving: rook die op de hoogte van een openstaand slaapkamerraam van de buren uitkomt, geeft gedoe dat een gemeente of een rechter uiteindelijk beslecht. Veel gemeenten hebben bovendien regels over stoken in de buitenlucht en stellen een verbod in bij aanhoudende droogte. Kijk dat na op de site van je gemeente voordat je een vaste installatie bouwt.
Wie wat doet en hoe dat wordt gerekend
Bij zo'n project zijn er meestal twee vaklieden. De kachelspecialist levert en plaatst het rookkanaal, per element of per strekkende meter pijp, met de bochten, de beugels en de kap per stuk. De aansluiting op het dak van de overkapping is dakwerk: de doorvoerset per stuk, en het opnemen van de plakplaat of het loodstuk in de bedekking als klus. Bij een bestaande overkapping komt daar het openen en herstellen van de bedekking bij. Spreek af wie verantwoordelijk is voor de waterdichtheid van dat gat, want dat is bij gedeelde klussen de post die tussen wal en schip valt. Vraag ook of de installateur een certificaat of montagevoorschrift van de pijpfabrikant volgt.
Enkelwandige pijp door een houten dakje
De gevaarlijkste besparing is een enkelwandige pijp die met een uitgezaagd gat en een randje kit door een houten overkapping steekt. Het lijkt te werken, want bij een half uurtje stoken wordt er niets warm genoeg om iets te merken. Het probleem ontstaat bij herhaald en langdurig stoken: hout dat telkens tot ver boven de honderd graden wordt verhit, verkoolt langzaam en ontbrandt uiteindelijk bij een temperatuur die veel lager ligt dan die van vers hout. Dat proces duurt maanden en eindigt zonder waarschuwing. Gebruik dus dubbelwandig materiaal met de afstand die de fabrikant voorschrijft, ook als de pijp maar dertig centimeter door de constructie loopt.
Veelgestelde vragen
Moet een tuinhaard geveegd worden?
Ja, net als een schoorsteen binnen. Bij stoken op hout slaat er roet neer en bij smeulend vuur ook creosoot, een teerachtige laag die vlam kan vatten. Hoe vaak hangt af van het gebruik: bij regelmatig stoken één keer per jaar. Een rechte pijp is bovendien eenvoudig zelf met een veger na te lopen, zolang je bij de bovenkant kunt zonder het dak op te moeten.
Hoe voorkom je dat er regen in de pijp loopt?
Met een regenkap op de uitmonding, bij voorkeur een model met een vonkenvanger van gaas eronder. Dat gaas houdt gloeiende deeltjes tegen, wat zeker bij een rieten of houten omgeving belangrijk is. Controleer het gaas jaarlijks, want roet zet zich erop af en een dichtgeslibde vonkenvanger knijpt de trek af. Een kap verandert overigens niets aan rookoverlast door wind.
Mag je in de tuin stoken wat je wilt?
Nee. Gebruik alleen droog, onbehandeld hout; geverfd of verduurzaamd hout, spaanplaat en tuinafval geven schadelijke rook en zijn vrijwel overal verboden. Veel gemeenten hebben daarnaast regels over open vuur en stellen bij droogte of windstil weer een stookverbod in. De regels verschillen per gemeente, dus kijk het na op hun website voordat je een vaste haard aanlegt.