Overig dakwerk
Wat zijn boeidelen?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Boeidelen zijn de platen die de kopse kant van een dakoverstek afsluiten, dus de rechtopstaande rand tussen het dakvlak en de gevel. Ze dragen de dakconstructie niet, maar ze houden weer en wind uit de ruimte erachter en er hangt vaak de dakgoot aan. Multiplex, trespa en kunststof zijn de gangbare materialen.
Waar boeidelen zitten en welk werk ze doen
Steekt een dak buiten de gevel uit, dan ontstaat er een overstek met een open kopse kant. Die kant wordt dichtgezet met een rechtopstaande plaat, het boeideel, en aan de onderzijde met een horizontale plaat die dakvoetbetimmering heet. Samen vormen ze een doos die voorkomt dat wind, regen, vogels en insecten in de constructie komen. Aan de voorzijde van dat boeideel hangen in veel gevallen de gootbeugels, dus de plaat draagt wel het gewicht van een volle goot met water. Bij een puntgevel loopt langs de schuine rand een vergelijkbare plaat mee, die windveer heet. Bij nieuwbouw zit er tegenwoordig vaak een ventilatierooster in de dakvoetbetimmering, omdat de luchtspouw boven de isolatie aan de onderzijde lucht moet kunnen aanzuigen en bij de nok weer kwijt moet kunnen.
Waarom houten boeidelen van onderaf wegrotten
Bij houten boeidelen begint de schade vrijwel nooit aan de voorkant die je schildert, maar aan de onderrand en aan de achterzijde. Regenwater dat langs de plaat omlaag loopt, blijft aan de onderste kant hangen en trekt via de kopse nerf het hout in. Kopshout zuigt water op als een rietje, en een verflaag die daar niet volledig rondom is doorgezet laat dat gebeuren. Aan de achterkant speelt iets anders: zit er geen luchtspleet tussen de plaat en de constructie, dan kan vocht dat er eenmaal in zit nergens heen. Dat is precies waarom een lekkende goot zo veel schade aanricht. Het water loopt achter de goot langs, komt op de achterzijde van het boeideel terecht en werkt jarenlang door zonder dat je aan de buitenkant iets ziet, tot de verf op één plek gaat bollen.
Multiplex, trespa of kunststof
Watervast verlijmd multiplex is het klassieke materiaal en het is nog steeds een prima keuze, mits alle zijden en de kopse kanten voor montage in de grondverf gaan. Het vraagt daarna elke vijf tot acht jaar een schilderbeurt. Vezelcement- en composietplaat is dimensioneel stabieler, kleurt door en hoeft niet geschilderd. Kunststof, vaak in de vorm van geprofileerde delen, wordt veel gebruikt omdat je er nooit meer aan hoeft te schilderen. Het nadeel zit in de uitzetting: kunststof werkt sterk met temperatuur, dus de bevestiging moet dat toelaten en de naden moeten speling houden. Wordt zo'n deel strak vastgezet, dan gaat het in de zomer bol staan. Kijk ook naar wat er achter zit, want kunststof is dampdicht en sluit vocht in de constructie op zodra dat er onopgemerkt in komt.
Hoe vervanging van boeidelen wordt afgerekend
Boeidelen gaan per strekkende meter, en in die eenheid horen het slopen van het oude deel, het leveren en monteren van het nieuwe, en de afwerking van de naden en hoeken. Wat er standaard buiten valt is het herstel van de constructie erachter. De draagbalkjes en het uiteinde van de sporen zijn precies de plekken die met het boeideel meerotten, en dat zie je pas als de plaat eraf is. Vraag daarom om een prijs per meter houtherstel en om een moment waarop je meekijkt. De tweede post die zwaar telt is de toegang, want boeidelen zitten per definitie op de hoogste rand van de gevel. Combineer het werk daarom met de goot, het schilderwerk of de onderste pannenrij; dan betaal je de steiger of hoogwerker één keer.
Kunststof over rot hout is uitstel met rente
De meest gemaakte fout is nieuwe kunststof delen over bestaande houten boeidelen heen zetten zonder eerst het hout te beoordelen. Het ziet er meteen strak uit en het kost minder dan slopen, en dat is precies waarom het gebeurt. Achter die dichte plaat gaat het rot echter gewoon door, want het vocht dat erin zit kan niet meer weg en er komt geen lucht meer bij. Zodra de gootbeugels loslaten, en dat gebeurt omdat ze in verzacht hout zijn geschroefd, hangt er een volle goot aan niets. Dan moet alsnog alles eraf, inclusief de kunststof die je net hebt betaald. Laat het hout dus eerst nakijken en vervangen waar het zacht is, en zet de nieuwe delen op afstandhouders zodat er lucht achter blijft circuleren.
Veelgestelde vragen
Is een boeideel hetzelfde als een boeiboord?
In de praktijk worden beide woorden door elkaar gebruikt voor dezelfde rechtopstaande plaat aan de dakrand. Boeiboord verwijst van oudsher naar de houten plank, boeideel naar de losse delen waaruit een moderne betimmering is opgebouwd. Een dakdekker of timmerman begrijpt beide termen, dus je hoeft je bij het aanvragen van een offerte geen zorgen te maken over het juiste woord.
Kan ik boeidelen zelf schilderen?
Als je er veilig bij kunt en de plaat gezond is, prima. Schuur licht op, verwijder losse verf, behandel kale plekken eerst met grondverf en werk de onderrand en de kopse kanten extra zorgvuldig af, want daar begint de schade. Wat je niet zelf moet doen is de goot uithangen om erachter te komen. Vraag dan of de schilder dat combineert met gootonderhoud.
Hoe zie ik of mijn boeidelen aan vervanging toe zijn?
Duw met een schroevendraaier tegen de onderrand op een paar plekken. Geeft het hout mee of zakt de punt erin, dan is het rot en helpt schilderen niet meer. Andere signalen zijn bladderende verf in banen, donkere strepen onder de goot, mos tegen de plaat en een goot die aan één kant lager hangt dan de rest.