Asbestdak
Asbest in het dakbeschot: hoe herken je het?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Asbest in het dakbeschot herken je aan grijze, harde platen met een licht vezelig breukvlak, meestal aangebracht tussen 1955 en 1993 en vaak te vinden onder een pannendak of onder de golfplaten van een schuur. Zekerheid geeft alleen een laboratoriumanalyse. Ga er tot die tijd van uit dat het asbest is.
Waar asbest in daken werd toegepast
Tussen de jaren vijftig en het begin van de jaren negentig was asbestcement een gewoon bouwmateriaal: goedkoop, brandwerend, vormvast en bestand tegen vocht. In daken kwam het op drie plekken terug. Als beschotplaat onder de panlatten, in plaats van houten delen, vooral bij naoorlogse woningbouw en bij schuren. Als golfplaat op bijgebouwen, garages en stallen. En als vlakke plaat in kleinere onderdelen: de bekleding van een dakkapel, een boeiboord, een schoorsteenkoker of een brandwerende plaat rond een rookkanaal. Ook koord of pakking rond een kachelaansluiting bevatte vaak asbest. Bouwjaar is daarmee de eerste aanwijzing. Is het dak of de aanbouw uit die periode en heb je geen bewijs dat het beschot later is vervangen, dan is een vermoeden gerechtvaardigd. Na 1993 mocht het niet meer worden toegepast en na 1994 is het volledig verboden.
Kenmerken die je met het oog kunt zien
Asbestcement is grijs en hard, klinkt dof als je erop tikt en is duidelijk zwaarder dan een houten plaat van dezelfde dikte. Het meest kenmerkende is het breukvlak: aan een gebroken rand zie je fijne, vezelige uitsteeksels in plaats van een korrelige of houtachtige structuur. Op de onderzijde staat bij golfplaten vaak een stempel met een fabrikantcode en een datum. Bij vlakke platen ontbreekt zo'n stempel meestal. Wat het lastig maakt, is dat asbestvrije vervangers uit de jaren negentig er op het oog identiek uitzien; die zijn ook grijs, ook hard en ook van cement. Verf, stof of een laag roet maakt het onderscheid nog moeilijker. Er is daarom geen enkel kenmerk waarmee je het met zekerheid uitsluit. Wat je met kijken bereikt, is de vraag scherper krijgen, niet beantwoorden.
Wat je doet bij een vermoeden
Raak de plaat niet aan, boor er niet in en breek er geen stukje af om te bekijken. Juist bij breken komen vezels vrij. De juiste stap is een monster laten nemen door een gecertificeerd bureau; zij werken met de voorgeschreven middelen en sturen het naar een laboratorium. Een enkel monster wordt per stuk gerekend en een volledige asbestinventarisatie per adres, waarbij het rapport het hele pand doorloopt en per bouwdeel benoemt wat er zit. Voor een simpele vraag over één plaat volstaat vaak de eerste optie; ga je verbouwen of slopen, dan heb je het volledige rapport nodig omdat de gemeente daarom vraagt bij de sloopmelding. Er bestaan zelftestsets waarbij je zelf een monster neemt en opstuurt. Die zijn goedkoper, maar het nemen van het monster is precies het risicovolle deel.
Laten zitten mag, mits het ongestoord blijft
Asbest dat vastzit, heel is en met rust wordt gelaten, levert geen gevaar op. Er is voor woningeigenaren geen verplichting om hechtgebonden materiaal in een gebouw te verwijderen. De verplichting die er wel was, gold voor asbestdaken in de buitenlucht, en dat wetsvoorstel is uiteindelijk niet doorgegaan; provincies en gemeenten stimuleren verwijdering nog wel met eigen regelingen. Voor dakbeschot binnen de constructie betekent dit dat je het kunt laten liggen zolang de platen niet beschadigd zijn en er niemand in boort, zaagt of schuurt. Wat je wel doet, is het vastleggen: noteer waar het zit, hang eventueel een label bij de zolderluik en neem het op in je woningdossier. Zo weet je het zelf over tien jaar nog, en zo weet ook de installateur die de zolder in moet waar hij van af moet blijven.
De zolderverbouwing die alles omgooit
De situatie waarin het mis gaat, is bijna altijd een verbouwing. Iemand wil de zolder isoleren, een dakraam plaatsen of een wand zetten, en de installateur boort een gat voor een leiding of schroeft een regel tegen de plaat. Op dat moment komen er vezels vrij in een besloten ruimte, en dan verandert een beheersbare situatie in een sanering met een afgesloten werkgebied en een luchtmeting. Ook het verwijderen van een oude kachelpijp, het opnieuw bekleden van een dakkapel of het weghalen van een schoorsteenkoker valt hieronder. Laat daarom voor elke verbouwing aan of onder het dak eerst uitzoeken wat er zit, en informeer iedereen die er komt werken. Een aannemer die het niet wist en toch heeft geboord, is een probleem voor jou en niet alleen voor hem, want jij bent de opdrachtgever.
Veelgestelde vragen
Is asbest onder mijn pannendak gevaarlijk voor mijn gezondheid?
Zolang de platen heel zijn en er niet in wordt gewerkt, is de blootstelling verwaarloosbaar. Het risico ontstaat bij bewerken, breken of verweren. Zie je in de zolderruimte losse stukken, kruimelige randen of een plaat die is doorgebroken, laat het dan beoordelen. Bij twijfel is de zolder tot die tijd geen plek om te slapen, te klussen of spullen te bewaren die je vaak nodig hebt.
Moet ik asbest laten verwijderen voordat ik zonnepanelen plaats?
Als de bevestiging het beschot raakt wel, want dan wordt er geboord of geschroefd in asbesthoudend materiaal. Bij een pannendak worden de haken meestal aan de panlatten of aan de sporen bevestigd, en dan kan het soms zonder. Laat de installateur vooraf met het inventarisatierapport in de hand bepalen waar hij aangrijpt, en leg schriftelijk vast dat er niet in de platen wordt gewerkt.
Daalt de waarde van mijn woning door asbest in het dak?
Een koper rekent doorgaans met een sanering, en die inschatting valt zonder gegevens vaak hoger uit dan de werkelijkheid. Een inventarisatierapport in het dossier neemt die onzekerheid weg en werkt daarmee in je voordeel bij de onderhandeling. Verzwijgen is bovendien geen optie, want je hebt een mededelingsplicht over gebreken die je kent.