Asbestdak
Asbest golfplaten herkennen
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Asbest golfplaten herkennen begint bij het stempel op de onderzijde, waarin een fabrikantcode en een datumcode staan. Het grijze cementoppervlak en het vezelige breukvlak bevestigen het beeld. Platen van na 1994 zijn asbestvrij en dragen vaak de letters NT. Is het dak ouder, ga dan uit van asbest.
Het stempel op de onderzijde lezen
Vrijwel elke fabrieksmatig geproduceerde golfplaat heeft aan de onderzijde een ingedrukt of gestempeld merkteken. Daarin staat een fabrikantcode, soms een productielocatie en bijna altijd een datumcode met maand en jaar. Dat jaartal is de bruikbaarste aanwijzing die je zonder laboratorium kunt krijgen. Platen met een datum na 1994 zijn asbestvrij, want toen was toepassing al verboden. Bij platen uit de overgangsperiode van de vroege jaren negentig zie je regelmatig de letters NT staan, wat aangeeft dat het om de asbestvrije variant gaat. Ontbreekt het stempel of is het onleesbaar door verwering, dan levert kijken je niets meer op. Fotografeer het stempel met de telefoon en zoom in; op een verweerde onderzijde is de code met het blote oog vaak niet te lezen terwijl hij op een foto met flits wel zichtbaar wordt.
Profiel, kleur en breukvlak als aanwijzing
Asbestcementgolfplaten zijn grijs tot grijsbruin, met een dof en licht ruw oppervlak. Ze voelen zwaar aan: een plaat van anderhalve meter tilt niet als een kunststof golfplaat maar als een stoeptegel. Het golfprofiel is regelmatig en de golfhoogte ligt meestal tussen de drie en zes centimeter, afhankelijk van het type. Aan een gebroken rand zie je fijne vezeltjes uitsteken in plaats van een gladde of korrelige breuk. Wat het lastig maakt, is dat asbestvrije vezelcementplaten er van een afstand precies zo uitzien; die zijn ook grijs, ook zwaar en ook van cement, en het breukvlak lijkt sterk op elkaar. Verwar het materiaal ook niet met bitumen golfplaat, dat lichter is en aan de rand buigzaam, of met doorschijnende kunststof golfplaat. Kijken brengt je dus tot een sterk vermoeden en nooit verder dan dat.
Waar op het erf asbestgolfplaat ligt
Loop het perceel systematisch af, want het materiaal duikt op meer plekken op dan alleen het schuurdak. Kijk naar de garage, het tuinhuis, een carport, een oude kippenhok of een fietsenberging. Kijk ook naar verticale toepassingen: golfplaat werd gebruikt als wandbekleding aan de achterzijde van schuren en als afscheiding tussen tuinen. Bij oudere woningen zit het soms als dak op een aanbouw of een uitbouw uit de jaren zestig. Let daarnaast op vlakke platen bij een dakkapel, op een boeiboord en op een schoorsteenkoker; dat is hetzelfde materiaal in een andere vorm. Noteer per plek de globale oppervlakte en het bouwjaar van het bouwdeel. Met die lijst in de hand kun je gericht een monsteronderzoek of een inventarisatie aanvragen, in plaats van dat er halverwege een sanering nog een bouwdeel bijkomt.
Wat een monsteranalyse oplevert en hoe die wordt gerekend
Een gecertificeerd bureau neemt met de juiste middelen een klein stukje plaat af, verpakt het en stuurt het naar een laboratorium dat onder de microscoop bepaalt of er asbestvezels in zitten en van welk type. Je krijgt een analyseverslag terug met een eenduidige uitslag. Zo'n analyse gaat per monster, met een toeslag als er meer bouwdelen zijn. Een volledige asbestinventarisatie gaat per adres en levert een rapport op waarin alle verdachte toepassingen zijn benoemd, met de risicoklasse erbij. Voor de vraag of één schuurdak asbest bevat, volstaat het monster. Wil je het dak laten weghalen, dan vraagt de gemeente bij de sloopmelding om het inventarisatierapport, dus dan is dat de route. Vraag vooraf welke van de twee je krijgt, want dat scheelt een tweede bezoek en een tweede opdracht.
De hogedrukreiniger die een sanering veroorzaakt
Het meest gemaakte foute besluit is een vervuild golfplaatdak schoonspuiten. Een hogedrukstraal slaat de cementhuid van het oppervlak en blaast losgekomen vezels als nevel over de tuin, het terras en de buren. Wat een beheersbaar dak was, wordt daarmee een verontreiniging van de bodem eromheen, en die moet worden onderzocht en gesaneerd. Datzelfde geldt voor het schuren, boren of zagen van platen en voor het weghalen van mos met een harde borstel. Ook het verwijderen van losgewaaide brokstukken hoort niet met een bezem en een vuilniszak te gebeuren. Ligt er materiaal op de grond, laat het liggen, houd kinderen en huisdieren weg en bel een gecertificeerd bedrijf. Een verweerd asbestdak schoonmaken bestaat niet als optie; de enige route die verder helpt, is vervangen.
Veelgestelde vragen
Mag ik zelf asbestgolfplaten van mijn schuur halen?
In sommige gevallen wel, want voor particulieren geldt een uitzondering voor geschroefde, hechtgebonden platen buitenshuis tot een maximaal oppervlak, na een sloopmelding bij de gemeente en volgens de voorgeschreven werkwijze. De regels verschillen per gemeente en de grens is scherp. Informeer eerst bij de gemeente wat in jouw situatie is toegestaan, en ga er niet van uit dat wat de buurman deed ook voor jou geldt.
Wat doe ik met een enkele gebroken golfplaat na een storm?
Laat de brokstukken liggen, dek ze eventueel af met plastic dat je met stenen verzwaart en houd kinderen en dieren op afstand. Veeg niets op en gooi niets in de container. Bel een gecertificeerd bedrijf voor het opruimen, en meld het bij je verzekeraar als het om stormschade gaat; dan valt het opruimen soms onder de dekking omdat de oorzaak een verzekerd voorval was.
Herken ik asbest aan mos op het dak?
Nee, mos zegt niets over het materiaal. Wel zegt het iets over de staat: een dak dat dichtgegroeid is met mos en korstmos, is verweerd, en verweerde platen laten makkelijker vezels los dan gladde. Het is dus een signaal om er extra van af te blijven en om het weghalen serieuzer te nemen, niet een aanwijzing over de samenstelling van de plaat.