Asbestdak
Asbest zelf verwijderen
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Asbest zelf verwijderen mag alleen in een beperkt aantal situaties en vrijwel nooit als het om een dak gaat. Je hebt altijd een sloopmelding bij de gemeente nodig, en die beoordeelt of jouw geval binnen de uitzondering valt. Dakleien, gebroken platen en materiaal dat in bitumen vastzit vallen erbuiten.
Wat de regels toestaan en wie erover gaat
De hoofdregel is dat asbest wordt verwijderd door een bedrijf met een procescertificaat. Daarop bestaat een smalle uitzondering voor particulieren, bedoeld voor een beperkte hoeveelheid hechtgebonden materiaal dat geschroefd is en dat je in zijn geheel kunt losnemen. Voor die uitzondering gelden een maximum aan oppervlak, een verbod op breken, zagen of boren, en de verplichting om vooraf een sloopmelding bij de gemeente te doen. Welke grens er precies geldt en of jouw situatie eronder valt, beoordeelt de gemeente, en dat oordeel verschilt in de praktijk per gemeente en per soort materiaal. Doe die melding dus altijd voordat je een schroef losdraait, ook als je zeker denkt te weten dat het mag. Zonder melding werk je illegaal, ongeacht de hoeveelheid, en dat heeft gevolgen die verder reiken dan een boete.
Waarom een dak buiten de uitzondering valt
Drie dingen maken een dak anders dan een schuurvloer of een oude bloembak. Het eerste is de hoogte: je werkt op een constructie die je niet mag betreden, met platen die je niet mag laten vallen, en dat vraagt materieel en techniek. Het tweede is de staat van het materiaal. Golfplaten die dertig jaar in weer en wind hebben gelegen, zijn aan het oppervlak uitgeloogd en breken makkelijker dan een plaat binnen. Het derde is de verspreiding: vezels die buiten vrijkomen waaien over je erf en dat van de buren, en die besmetting laat zich niet meer terughalen. Daar komt bij dat een dak vrijwel nooit alleen uit platen bestaat. Er zitten nokstukken, gevelplaten en soms een asbesthoudende dampremmer bij, en die vallen elk onder eigen regels.
Wat er misgaat als je toch zelf begint
De keten van fouten begint klein. Een schroef zit vast, je zet er kracht op en de plaat scheurt. Het gebroken stuk valt op het erf en breekt verder. Je veegt het op met een bezem, wat het gruis juist opwervelt, of je spuit het schoon met een hogedrukreiniger, wat vezels over een groot oppervlak verspreidt. Wat volgt is geen sanering van een dak meer maar van een terrein: de bodem moet bemonsterd, mogelijk afgegraven en afgevoerd, en dat is een veelvoud van de oorspronkelijke klus. Ondertussen heb je zelf en hebben eventuele omstanders vezels ingeademd, en daar bestaat geen herstelmaatregel voor. Kom je er tijdens het werk achter dat er iets is gebroken, stop dan direct, maak niets nat of schoon en bel een gecertificeerd bedrijf.
Wat zelf doen niet uitspaart
De aantrekkingskracht van zelf doen zit in de arbeid, en dat is bij een sanering niet de grootste post. Wat blijft staan als je het zelf doet: de sloopmelding, het speciale verpakkingsmateriaal, het vervoer naar een depot dat asbest aanneemt en de verwerking daarvan. Veel gemeenten laten particulieren beperkte hoeveelheden gratis of tegen een lage vergoeding inleveren, mits het volgens voorschrift is verpakt en vooraf is gemeld. Daar staat tegenover dat een saneringsbedrijf per vierkante meter werkt en het transport en de verwerking in die prijs meeneemt, waardoor het verschil op een schuurdak kleiner uitvalt dan mensen verwachten. Reken bovendien mee dat je bij zelf doen geen vrijgavebewijs krijgt, en dat papier is bij verkoop van het pand wat de koper wil zien.
De handhaving die pas jaren later opduikt
Een asbestsanering zonder melding blijft vaak onopgemerkt tot het moment van verkoop, en dan komt het alsnog boven. Een koper laat een bouwkundige keuring doen, de keurder ziet resten in de dakconstructie of onder de druiplijn en vraagt naar het saneringsbewijs. Dat er geen papier is, verandert dan de onderhandeling en soms de verkoop zelf. Los daarvan kan de gemeente handhaven zodra ze het opmerkt, met een last onder dwangsom en de verplichting om het terrein alsnog te laten onderzoeken. En er is een derde punt dat mensen vergeten: schade door een ondeskundige sanering valt buiten vrijwel elke opstalverzekering, want die dekt geen gevolgen van handelen in strijd met de regels. De melding vooraf duurt een paar weken en neemt al die risico's weg.
Veelgestelde vragen
Mag je een asbestplaat verplaatsen zonder hem te verwijderen?
Nee, elke handeling waarbij het materiaal loskomt of beweegt valt onder verwijderen. Een losse plaat die op je erf ligt mag je niet oppakken en in de aanhanger leggen; ook dat is transport van asbestafval en dat is aan regels gebonden. Meld het bij de gemeente en vraag hoe je het aanbiedt. Sommige gemeenten leveren een verpakkingsset voor precies deze situatie.
Hoe herken je hechtgebonden asbest van niet-hechtgebonden?
Hechtgebonden materiaal is hard en steenachtig, zoals golfplaten en vlakke platen, waarbij de vezels vastzitten in cement. Niet-hechtgebonden materiaal is zacht en pluizig, zoals oude leidingisolatie, brandwerend spuitwerk en sommige koordpakkingen. Dat laatste laat bij de minste aanraking vezels los en valt altijd in de zwaarste risicoklasse. Beoordeel dit niet op het oog; laat het vaststellen door een inventarisatiebureau.
Wat doe je als je per ongeluk in asbest hebt geboord?
Stop meteen, laat het gat met rust en maak niets droog schoon. Sluit de ruimte af, zet ramen en deuren dicht en zet de ventilatie uit. Vraag de gemeente om advies of bel een gecertificeerd bedrijf voor een beoordeling. Een enkele boring in hechtgebonden materiaal is meestal beperkt van omvang, maar het opruimen hoort met vochtige doeken en niet met een stofzuiger of een bezem.