Asbestdak
Asbest dakbeschot herkennen: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Asbesthoudend dakbeschot herkennen begint bij het bouwjaar: platen uit woningen van 1955 tot 1994 kunnen asbestcement bevatten. Je ziet dan geen houten delen onder de pannen maar een harde grijze plaat met een vlakke of licht geribbelde onderzijde. Zekerheid geeft alleen een laboratoriummonster via een gecertificeerd bureau.
Waar asbest in een dakconstructie zit
Asbestcement werd in de bouw gebruikt omdat het sterk, brandwerend en goedkoop was. In een dak kom je het op vier plekken tegen. Als beschot direct onder de pannen, in de vorm van vlakke platen tussen de sporen. Als golfplaat op schuren, garages en stallen. Als vlakke plaat in boeiboorden, windveren en dakoverstekken. En als bitumineuze dakbedekking uit de jaren zestig en zeventig, waarin asbestvezels als versteviging zijn verwerkt. Het beschot is de lastigste van de vier, omdat je er alleen vanaf de zolder bij komt en omdat het van onderaf op geverfd hardboard kan lijken. Het verschil merk je aan het gewicht en de klank: asbestcement klinkt dof en hard, hout en board klinken hol. Ga daarbij nooit boren of zagen om te kijken wat het is.
De kenmerken die je vanaf de zolder ziet
Kijk eerst naar de dikte aan de rand van een plaat, bij een dakraam of een doorvoer. Asbestcement is vier tot acht millimeter dik en heeft een breukvlak dat er vezelig uitziet, als heel fijn grijs vilt. Hout breekt met splinters, board breekt met een gladde, korrelige kant. Kijk daarna naar de bevestiging: asbestcementplaten zijn geschroefd of genageld met een grote kop en een ring, vaak in een strak patroon langs de sporen. Let ook op stempels of codes langs de rand, want fabrikanten drukten daar een productiecode in. Een plaat met een code van na 1994 is in Nederland vrijwel zeker vrij van asbest, want vanaf dat jaar geldt het verbod. Blijft er twijfel, dan is er maar één route: een gecertificeerd inventarisatiebureau neemt een monster.
Waarom een monster nemen geen zelfklus is
Een monster nemen betekent dat je een stukje van de plaat losbreekt, en dat is precies de handeling waarbij vezels vrijkomen. Hechtgebonden asbestcement is gevaarlijk zodra het breekt, schuurt of zaagt; zolang het heel is en geverfd, komt er weinig los. Een inventarisatiebureau werkt met bevochtiging, afzuiging en verpakking, en de monsterneming zelf duurt kort. Het rapport dat eruit komt heb je later nodig, want zonder inventarisatierapport neemt geen enkel saneringsbedrijf de opdracht aan en verwerkt de gemeente je sloopmelding niet. Wie zelf een stukje afbreekt om het naar een laboratorium te sturen, bespaart het onderzoek en houdt een zolder met losse vezels over. Dat is een schoonmaakoperatie die vele malen bewerkelijker is dan de inventarisatie die je overslaat.
Wat je met de uitslag doet
Blijkt de plaat vrij van asbest, dan kun je gewoon verder met isoleren, verbouwen of het dak vervangen. Blijkt hij asbesthoudend, dan bepaalt de staat wat er moet gebeuren. Een gave, geverfde plaat die niemand aanraakt mag blijven zitten; er is in Nederland geen algemene verplichting om asbest binnen een woning te verwijderen. Verwijderen wordt pas verplicht zodra je gaat slopen, verbouwen of isoleren op die plek. Kies je daarvoor, dan meld je het bij de gemeente en voert een gecertificeerd saneringsbedrijf het uit. Ga in de tussentijd niet zelf boren, schroeven of schuren op die platen, en hang er geen zolderberging aan. Beperk het gebruik van de ruimte niet uit voorzorg, maar behandel de plaat wel als iets waar je vanaf blijft.
De verbouwing die stilvalt op de zolder
De duurste misser is een verbouwing plannen zonder vooraf te laten onderzoeken wat er onder de pannen zit. Een dakkapel, een dakraam of een isolatieklus begint met openleggen, en zodra de eerste plaat breekt ligt het werk stil. De ploeg mag niet verder, de ruimte moet worden afgezet en er komt een gecertificeerd bedrijf aan te pas voordat er iemand terug kan. In die tussentijd staat de steiger er, staat het dak open en loopt de planning door. Laat de inventarisatie daarom uitvoeren voordat je een aannemer een datum geeft, zeker bij een woning van voor 1994. Kost dat een paar weken in het voortraject, dan is dat aanzienlijk minder vervelend dan een half opengelegd dak met een stilgelegde ploeg en een gezin dat ergens anders moet slapen.
Veelgestelde vragen
Is asbest in het dakbeschot gevaarlijk als het blijft zitten?
Zolang de plaat heel is en niemand eraan komt, is het risico klein. Hechtgebonden asbestcement laat pas vezels los bij breuk, schuren, boren of verwering. Wat je vermijdt is alles wat het oppervlak beschadigt: geen schroeven erin, geen kasten aan ophangen, geen hogedrukreiniger erop en geen kinderen die op de zolder tegen de platen aan spelen.
Kan een verkoper verzwijgen dat er asbest in het dak zit?
Nee, een verkoper heeft een mededelingsplicht over gebreken die hij kent. In de praktijk wordt asbest bij oudere woningen vaak in de koopakte uitgesloten met een clausule. Vraag daarom bij een woning van voor 1994 om een inventarisatierapport of laat de bouwkundige keuring er expliciet naar kijken. Een keurder kijkt anders zelden onder de pannen.
Waarom lijkt asbestboard soms op hardboard?
Beide zijn vlakke, grijsbruine platen die aan de onderzijde geverfd kunnen zijn, en op een donkere zolder lijken ze op elkaar. Het verschil zit in de hardheid en het gewicht. Hardboard geeft mee als je erop duwt en laat een indruk achter met een spijker; asbestcement is steenhard en brokkelt eerder dan dat het buigt. Doe die spijkerproef niet, maar let op het verschil.